دوفصلنامه علمی مطالعات و پژوهش های سندشناسی

دوفصلنامه علمی مطالعات و پژوهش های سندشناسی

راپرت‌های مؤدب‌الدوله نفیسی و آموزش شاهپور محمدرضا در سوئیس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه تاریخ دانشگاه تهران
چکیده
پژوهش حاضر با استفاده از 197 برگ سند مربوط به بازه زمانی 27 اسفند 1311 تا پنجشنبه 20 فروردین 1315 خورشیدی مرتبط با دوره تحصیل شاهپور محمدرضا در سوئیس با روش پژوهش تاریخی با رویکرد تحلیل انتقادی اسناد درصدد پاسخ به این‌پرسش‌ها است که اسناد جدید چه تصویری از بایسته‌های آموزش ولیعهد در دوره مدرن تاریخ ایران ارائه می‌کنند و بازنمایی چهره رضاشاه به عنوان پدر و پادشاهی که ولیعهد خود را برای آینده آموزش می‌داد، در این اسناد چگونه است؟ فرضیه تحقیق حاضر این است که آموزش ولیعهد در ادامه تحولات آموزشی رخ‌داده در جامعه ایرانی در دوره قاجاریه و همگام با آموزش فرزندان اعیان و اشراف ترکیبی ایرانی و فرنگی داشت و همانقدر از سنت‌های ایرانی بهره می‌برد که همگام با تحولات آموزشی جهان جلو می‌رفت. علاوه بر این اسناد راوی چهره‌ای جدید از رضاشاه است که برخلاف روایت مشهور نه چهره‌ای مقتدر که سیمای پدری نگران و مضطرب نسبت به سرنوشت فرزندش را نشان می‌دهد که در آستانه تجدد، همچنان به نقش سنتی پدرانه خود وفادار بود. اسناد حاضر همچنین حاوی جزئیات بسیاری درباره برنامه آموزشی، نمرات درسی، علایق درسی شاهزاده، تفریحات و حتی برنامه غذایی، دیدگاه‌ها و روابط او با کادر مدرسه و دیگر دانش‌آموزان است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Reports by Modabb al-Dawla Nafisi and the Education of Crown Prince Mohammad Reza in Switzerland

نویسنده English

Zahra Hatami
Department of History, University of Tehran
چکیده English

Abstract:
The present study examines 197 documentary folios dating from 18 March 1933 to 9 April 1936, relating to the period of Crown Prince Mohammad Reza Pahlavi’s education in Switzerland. Employing a historical research methodology grounded in the critical analysis of documentary sources, the study seeks to address the following questions: What new conception of the educational requirements of the crown prince during the modern era of Iranian history emerges from these documents? And how is Reza Shah represented in these sources—as both a father and a monarch preparing his heir for future leadership?

The study argues that the crown prince’s education was a continuation of the educational transformations that had unfolded within Iranian society during the late Qajar period. Similar to the education received by the children of Iran’s political and social elite, it embodied a hybrid model that integrated both Iranian and European educational traditions, drawing upon indigenous cultural values while simultaneously embracing contemporary global developments in education. Furthermore, the documents offer a previously overlooked portrayal of Reza Shah. Contrary to the dominant image of an uncompromisingly authoritarian ruler, they depict a concerned and often anxious father, deeply invested in his son’s future and, despite his commitment to modernization, still attached to the traditional paternal responsibilities expected within Iranian society.

The documents also provide a wealth of information regarding the crown prince’s educational program, academic achievements and grades, intellectual interests, recreational activities, dietary regimen, personal views, and relationships with school authorities and fellow students. Such evidence offers valuable insight into the formative years of the future monarch and the broader cultural and educational dynamics that shaped elite upbringing in modern Iran.

کلیدواژه‌ها English

Mohammad Reza Pahlavi
Reza Shah Pahlavi
Crown Prince&‌‌rsquo
s Education
Modabb al-Dawla Nafisi
Switzerland
منابع و مآخذ 
· ایران. وزارت راه و ترابری، (1366)، دفترچه مسافات راه‌های کشور، تهران، وزارت راه و ترابری.
·  احتشامی،منوچهر،(1382)، راه­آهن در ایران ، تهران، دفترپژوهش­های فرهنگی.
·  استوارت، ریچارد، (1370)، در آخرین روزهای رضاشاه تهاجم روس و انگلیس به ایران در شهریور 1320، ترجمه:عبدالرضا هوشنگ مهدوی و کاوه بیات، تهران، معین.
·  امیر ابراهیمی، عبدالرضا، (بی‌تا)، خلیج‌فارس، ، بی‌جا،گروه مطالعه خلیج‌فارس.
·  ایران. وزارت دفاع. اداره جغرافیایی ارتش، (1365)، فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور جمهوری اسلامی ایران، ج 9: تهران.
·­  بهنام،جمشید،(1341)،نظر اجمالی به اقتصاد خلیج‌فارس و اهمیت آن برای ایران،ج 2: تهران،انتشارات رادیو.
 ·  بهنود،مسعود،(1370)، دولت‌های ایران از سید ضیا تا بختیار،تهران، انتشارات جاوید.
· بچاری‌لفته، محمدرضا، و نجفی‌شوشتری، سیدمنصور. (۱۳۹۸)،فرهنگ جامع واژگان و اصطلاحات حمل‌ونقل دریایی. تهران: انتشارات آموزشی تألیفی ارشدان.
·  خادمی،بدرالسادات،(1353)، وضعیت بنادر جنوب،دانشگاه اصفهان
·  دایره المعارف جامع بندری و دریایی،(1378)،زیر نظر علی طاهری،ج 1،تهران،موسسه انتشارات نگاه.
·  دایره المعارف فارسی،(1345): به سرپرستی غلامحسین مصاحب،ج1، تهران، مؤسسه انتشارات فرانکلین.
 ·  دوستان،علی‌اکبر(1389)، پیدایش بندری بر بستر باتلاق‌ها (خلیج پارس) بندر شاهپور/ شاپور پیشین، کرمانشاه، طاق‌بستان
·  سازمان بنادر و کشتی‌رانی،(1373)، گزارش عملکرد سازمان بنادر و کشتی‌رانی، تهران.
·  سلطانی بهبهانی، سلطانعلی،(1341)، بنادر ایران در خلیج‌فارس، سمینارخلیج‌فارس، ج 1، تهران
·   شرکت پتروشیمی رازی،(1374)، پتروشیمی رازی، تهران .
·   شرکت سهامی پتروشیمی (1376)، پتروشیمی بندر امام، تهران
·  عاقلی،باقر؛(1369)، روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی،دوره 2جلدی،تهران،گفتار.
·  فرهودی،حسین،(1341)،کارهای عمرانی در سواحل  و جزایر خلیج‌فارس،سمینار خلیج‌فارس، ج1، تهران، انتشارات رادیو.
· کنعانی هندیجانی،عبدالحمید،(1381)، تاریخ و جغرافیای سرزمین کهن با تمدنی دیرینه از ارجان تا قبان،هندیجان،ماهشهر،شادگان، بی جا،نوید شیراز.
·  مکملی،محمدکاظم،(1377)،تاریخ جامع راه‌آهن،تهران،راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران روابط عمومی.
·  میریان،عباس،(1353):،جغرافیای تاریخ خلیج‌فارس و بنادر و کرانه‌های آن،خرمشهر،بی­نا.
·  نامه اتاق بازرگانی،(1342)،بررسی وضع تجارت جنوب،ش 130،صص24تا29.
·  نشأت، صادق،(1344): تاریخ سیاسی خلیج فارس- دایر المعارف بزرگ اسلامی(1367):چاپ اول،تهران.
·  نوربخش،حسین،(1382)، بنادر ایران در خلیج‌فارس (از مجموعه از ایران چه می‌دانم؟)،تهران،دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
·  -----------،(1363):خلیج‌فارس و جزایر ایرانی،تهران،کتابخانه سنایی.
·  مهدوی گوارابی،محمد.ابراهیم امینی زاده،(1390)، خلیج‌فارس ،تهران ،خانه کتاب.هیأت وزیران. (۱۳۵۸)
·  تصویب‌نامه تغییر نام شهر و بخش بندر شاهپور به بندر خمینی، مصوب ۲۶ شهریور ۱۳۵۸، شماره ثبت ۵۵۱۴۶، منتشرشده در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران، ۱ مهر ۱۳۵۸.
 
روزنامه‌ها:
· اطلاعات؛(1308)ش792
· ------،(1308)؛ش:743
· -------؛(1308)،ش792.
· -------؛(1307)،ش: 691.
· -----؛(1307)،ش:669.
·  -----؛(1308)، ش: 743.
·  ایرانشهر، ج2، 1342
·  رستاخیز؛(2535)،ش: 273.
·  تهران اکونومیست (1354)،ش:1119.
·  ---------------،(1353)،ش:1042.
· ------------،(1354)،ش : 1097.
· اقتصاد .نامه اتاق بازرگانی،(1341)،بنادر و کشتی‌رانی،ش116،صص31تا35.
 
اسناد
سازمان اسناد ملی ایران (ساکما)
·  ساکما،شناسه سند 4002-240
·  ساکما،ش 13226-220؛ حق نظارت توسعۀ بندر شاهپور
·  ساکما،ش 48691-240؛ترخیص کالا
· ساکما،ش 4589-220؛پروژۀ مربوط به توسعه بندر شاهپور
·  ساکما،ش 512-310؛ساخت انبار و اعزام کارمند به بندر شاهپور
·  ساکما،ش1982-220؛عملیات عمرانی بندر شاهپور
·  ساکما،ش 15429-220؛اشغال گمرک بندر شاهپور توسط انگلیسی‌ها
·  ساکما،ش 4748-220؛سازمان برنامه و بودجه،اعتبار مورد لزوم جهت شرکت ملی پتروشیمی
·  ساکما،ش 8556-370؛طرح توسعۀ آبرسانی بندر شاهپور
·  ساکما،ش4583-220؛احداث خیابان و مجاری آب و برق سربندر بندر شاهپور
·  ساکما،ش1442-220؛ عملیات مربوط به حفاظت کاتوویکی اسکله‌های بندر شاهپور
·  ساکما،ش522/310؛انجام اقدام لازم جهت رفع نواقص گمرک بندر شاهپور
·  ساکما،ش3178-220؛قرداد ساخت ساختمان. انبار ترانزیتی بندر شاهپور
·  ساکما،ش4861-220؛پروژۀ تفضیلی تهیه و خرید لوازم راه آهن بندر شاهپور
·  ساکما،ش10972-220؛.طرح آبرسانی بندر شاهپور
·  ساکما،ش 1784-220؛بنگاه راه اهن1319/بندر شاهپور
·  ساکما،ش 16496-240؛ گزارش سفر رضاشاه به خرمشهر. اهواز. بندر شاهپور
·  ساکما،ش 2221-240؛اخذ عوارض در بندر شاهپور
·  ساکما،ش 20829-240؛ صدور پنبه از بندر شاهپور به ایتالیا
·  ساکما،ش 828-330؛اسناد هزینۀ انبار راه آهن اندیمشک و بندر شاهپور
·  ساکما،57091-230؛صید ماهی بندر شاهپور
·  ساکما،ش 2184-320؛توسعۀ اسکلۀ بندر شاهپور و جواز کار برای اتباع خارجی در بندر مزبور
·  ساکما،4294-220؛طرح پتروشیمی در آبادان و بندر شاهپور با حمایت ژاپن
·  ساکما،ش 3760-220؛تجدید ساختمان و اسکله بندر شاهپور
·  ساکما،ش 3390-220؛عملیات توسعه اسکله غربی
·  ساکما،ش 843-330؛درخواست بودجه بیشتر به نیرو دریایی بندر شاهپور
·  ساکما،ش 1913-220؛تاسیس درمانگاه بندر شاهپور و استخدام زبیب دانمارکی
·  ساکما،ش 4862-220؛قرارداد وزارت راه با کپنهاک دانمارک در بندر شاهپور
·  ساکما،ش 11585-220؛گزارشی از وضعیت اقتصادی و فنی و سایر عوامل اجرایی در بندر شاهپور
·  ساکما،ش15492-240؛مخارج حمل و نقل کالا از بندر شاهپور به اهواز
·  ساکما،ش 98429-240؛ تخلیۀ محمولۀ کبریت از آمریکا در بندر شاهپور
·  ساکما،ش 48691-240؛ترخیص کالا در بندر شاهپور
·  ساکما،ش 5477-220؛پتروشیمی بندر شاهپور خمین
·  ساکما، ش3152-240؛راهنمایان کشتی‌های بندر شاهپور، خمینی و ماهشهر
 منابع انگلیسی
· United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD). Review of Maritime Transport 1975. Geneva: UNCTAD, 2019.

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از 09 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 24 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 28 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 19 شهریور 1405