دوفصلنامه علمی مطالعات و پژوهش های سندشناسی

دوفصلنامه علمی مطالعات و پژوهش های سندشناسی

تأثیر فعالیت‎های اقتصادی نیروهای مولد حاشیه ای بر وضعیت اجتماعی بوشهردر دوره پهلوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه تاریخ. دانشکده ادبیات. دانشگاه الزهرا. تهران. ایران.
چکیده
بوشهر در امتداد تاریخ، همواره به عنوان یک کانون راهبردی،هم از منظر جایگاه سیاسی و هم از منظر قابلیت‌های اقتصادی موردتوجه بوده است. اهمیت محوری فعالیت‌های تجاری این بندر، که ریشه در موقعیت ممتاز جغرافیایی آن در مرز ساحلی خلیج‎فارس دارد،در ادوار تاریخی گوناگون، به‌ویژه در عصر پهلوی، نقشی تعیین‌کننده ایفا کرده است.در دوران پهلوی،با تثبیت ساختارهای نوین حکومتی و استقرار نهاد گمرک،بندربوشهر به عاملی جذب‌کننده برای طیفی گسترده از کنشگران اقتصادی بدل شد. در کنار طبقه ممتاز تجار و بازرگانان متمول، لایه‌ای دیگر از نیروهای مولد حاشیه‌ای حضور داشتند که با وجود کسب درآمدی ناچیز، وظایف حیاتی خدماتی و حمایتی، از جمله خدمات خُرد و تسهیل‌گری امور تجاری را بر عهده داشتند. این عناصر زیرساختی، نقش مؤثری در افزایش کارایی و شتاب‌بخشی به فرآیندهای بازرگانی بندر ایفا می‌نمودند.
از این رو، پژوهش حاضر بر آن است تا تأثیر فعالیت‌های اقتصادی این نیروهای مولد حاشیه‌ای را بر ساختار اجتماعی بندربوشهر در دوره پهلوی مورد تحلیل قرار دهد.سؤال اصلی پژوهش به این شرح است: «فعالیت‌های اقتصادی نیروهای مولد حاشیه‌ای چه تأثیری بر وضعیت اجتماعی بوشهر در دوره پهلوی داشته است؟» بر مبنای این سؤال، فرضیه محوری بر این اصل استوار است که: «فعالیت‌های اقتصادی نیروهای مولد حاشیه‌ای، با وجود ماهیت خُرد، معیشتی و سطح درآمدی پایین مشاغل،توانسته‌اند تأثیرگذاری قابل‎توجهی بر پویایی، تعریف سلسله ‌مراتب و بافت کلی جامعه بوشهر در دوره پهلوی بر جای بگذارند.» روش‌شناسی این تحقیق بر اساس رویکردی تلفیقی شکل گرفته است که شامل جمع‌آوری داده‌ها از طریق تاریخ شفاهی، تحلیل دقیق اسناد تاریخی موجود و بهره‌گیری از اسناد منتشرنشده آرشیوی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The impact of economic activities of marginal productive forces on the social situation of Bushehr during the Pahlavi period

نویسنده English

Tayebeh Edrisi
Department of History. Literature Faculty. Al-Zahra University. Tehran. Iran.
چکیده English

Bushehr has been of great importance throughout history, both politically and economically. Especially in terms of economy and commercial activities, this port, due to its special geographical location, namely, being located on the coastline of the Persian Gulf, has played an influential role in various historical periods, especially the Pahlavi period. During the Pahlavi period, due to the existence of the customs, Bushehr Port attracted various groups daily for large and small jobs. Alongside the wealthy merchants, there were other lower-class occupational groups who, despite their meager incomes, were engaged in activities and even prostitution. These groups played a very influential role in accelerating commercial affairs.
This research attempts to examine the impact of the economic activities of the lower classes on the society of Bushehr during the Pahlavi period. The main question of this research is: What impact did the economic activities of the lower classes have on the social situation of Bushehr during the Pahlavi period? And its hypothesis is based on the fact that the economic activities of the lower groups, despite doing small jobs, had a great impact on Bushehr society during the Pahlavi period. The method on which this research is based is oral history and analysis of historical data obtained as well as unpublished documents.

کلیدواژه‌ها English

Marginal productive forces
Bushehr
economic
Persian Gulf
Pahlavi period
اسناد منتشر نشده
ساکما، 005-123311-293.
ساکما، 002- 129631- 293.
ساکما، 003- 139631-293.
ساکما، 004- 129631- 293.
ساکما، 009-129631-293.
ساکما، 012- 129631- 293.
ساکما، 014- 129631- 293.
مرکز اسناد مجلس شورایاسلامی، 00003-08430-23
مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 00714-4. 8-224-16
مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 00718-4. 8-224-16.
 
کتاب‌ها:
احمدی ریشهری، عبدالحسین، سنگستان، جلد دوم، بوشهر: مرکز بوشهرشناسی،1375.
پادشاه، محمد، فرهنگ جامع فارسی (آنندراج)، تهران: خیام،1363.
فردوسی، ابوالقاسم، شاهنامه، پیرایش: جلال خالقی مطلق، جلد دوم، چاپ اول، تهران: سخن، 1394.
کریستین سن، آرتور، ایران در زمان ساسانیان، ترجمه: غلامرضا رشید یاسمی، چاپ ششم، تهران: دنیای کتاب،1379.
 
مصاحبهها
مصاحبه شونده کبری تابناک، زمستان 1398، استان بوشهر، شهر خورموج.
مصاحبه شونده فاطمه رزمی، زمستان 1398، استان بوشهر، شهر کاکی.
مصاحبه شونده حمید زارعی، زمستان 1398، استان بوشهر، شهر خورموج.
مصاحبه شونده نامدار شوقی وحدت، زمستان 1398، استان بوشهر، شهر خورموج.
مصاحبه شونده صالح شوقی، زمستان 1398، استان بوشهر، شهر کاکی.
مصاحبه شونده آقای عاشوری، زمستان 1398، استان بوشهر، شهر خورموج.
مصاحبه شونده دکتر قربانی، زمستان 1398، استان بوشهر، شهر بوشهر.
مصاحبه شونده دکتر محمد منصوری مقدم، زمستان 1398، استان بوشهر، شهر بوشهر.
·        مصاحبه شونده امینه مغدانی، زمستان 1398، استان بوشهر، روستای چاهحسینجمال.