دوفصلنامه علمی مطالعات و پژوهش های سندشناسی

دوفصلنامه علمی مطالعات و پژوهش های سندشناسی

پژوهشی در اسناد وقفی تهران قاجاری ، بررسی تطبیقی مصارف موقوفات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مرکز اسناد فرهنگی آسیا /پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
2 پژوهشگر
چکیده
چکیده
وقف یکی از مهم‌ترین عناصر شهری اسلامی ایرانی، در ایران به شمار می‌رود که موجب شکل‌گیری و انتظام فضایی اماکن عمومی و به تبع آن، توسعۀ شهرهایی همچون اصفهان، شیراز و تهران گردیده است. با وجود مطالعات بسیاری که با موضوعیت وقف انجام شده، اطلاعات در این زمینه، همچنان ناکافی و ناقص است. در پژوهش حاضر که به منظور بررسی تأثیر الگوی وقف، در شکل‌گیری شهر تهران صورت گرفته است، با استفاده از روش تحقیق کتابخانه‌ای و اسنادی و با بهره‌گیری از اسناد و مدارک تاریخی، به طبقه‌بندی آماری موقوفات تهران در دورۀ قاجار، بر اساس نوع مصرف آن‌ها پرداخته‌ایم؛ بدین ترتیب گسترة مصرف موقوفات تهران به دست آمده و ارتباط توسعة شهری تهران، با نیازهای جامعة قاجاری، روشن شده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، در طول دورۀ قاجار، مصارف مذهبی بیشترین عایداتِ موقوفات را به خود اختصاص داده‌‌ است که چیزی حدود پنجاه و پنج تا شصت و شش درصد وقفنامه‌ها را دربرمی‌گیرد؛ و پس از آن، امورخیریه و آموزش در جایگاه دوم و سوم قرار دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A research on Tehran Qajar Waqf documents, ,comparative study of Waqf expenses

نویسندگان English

Zohreh Ataei Ashtiani 1
Fahimeh Mosavi 2
1 Asian Cultural Documentation Center/Institute for Humanities and Cultural Studies
2 Resaercher
چکیده English

Waqf, ,Tehran,, Waqf Expenditures, ,Qajar Era ,Social needs

کلیدواژه‌ها English

Waqf
Tehran
Waqf Expenditures
Qajar Era
Social needs
·         اتحادیه، منصوره. (1381). «موقوفات و خدمات عام‌المنفعه عبدالحسین‌میرزا فرمانفرما»، نشریه وقف میراث جاویدان، ش 37، صص 47-62.
·         احمدی، نزهت. (1387). وقف و گسترش امور درمانی. تهران: بنیاد پژوهش و توسعۀ فرهنگ وقف.
·         احمدی‌ملکی، رحمان. (1377). «سقاخانه‌های قدیمی تهران»، نشریه وقف میراث جاویدان، ش 23 و 24، صص 84-89.
·         اسماعیلی، عصمت. (1374). «گزارشی از بنیاد موقوفات سردار فیروزکوهی». نشریه وقف میراث جاویدان، ش 11-12، صص120-126.
·         اعتمادالسلطنه، محمدحسن. (1363). المآثرالآثار. تهران: اساطیر.
·         امانت، عباس. (1398). قبله عالم. به ترجمه ح. کامشاد. تهران: نشرکارنامه.
·         دبیرسیاقی، محمد. (1378). «وقف‌نامه دو قنات صدرآباد و کاظم‌آباد و دکان‌های پیرامون باغ نظامیه تهران»، نشریه وقف میراث جاویدان، ش 28، صص 29-36.
·         رضایی، امید. (1386). فهرست اسناد موقوفات ایران از آغاز تا 22 بهمن 1357. ج 4. تهران: سازمان اوقاف و امور خیریه، انتشارات اسوه.
·         ژوبر، پی­یر. (1347). مسافرت به ارمنستان و ایران. به ترجمه م. مصاحب. تبریز: چهر با همکاری فرانکلین.
·         سعدوندیان، سیروس؛ اتحادیه، م. (1368). دارلخلافه تهران، اسنادی از تاریخ اجتماعی تهران در عصر قاجار. تهران: نشر تاریخ ایران.
·         شاه‌حسینی، پروانه. (پاییز 1375). «وقف‌شناسی جغرافیایی شهر تهران؛ دوره‌های قاجار و پهلوی»، نشریه جغرافیایی، ش 42، صص 133-117.
·         شاه‌حسینی، پروانه. (1377الف). «ردیابی وقف در ساختار فرهنگی شهر تهران از دوره قاجار تا جمهوری اسلامی»،  نشریه تحقیقات اجتماعی، ش 48، صص 111-119.
·         شاه‌حسینی، پروانه. (1377ب). «موقوفات شهر تهران»، نشریه پژوهش‌های جغرافیایی، ش 34، صص54- 71. 
·         صفری‌فروشانی، نعمت­اله؛ قرائتی، حامد. (1395). «بررسی نقش‌آفرینی مسجدمدرسه‌ها در اصلاح و ارتقاء گفتمان دینی (نمونه پژوهشی تهران در دور بررسی کارکرد حمام­های وقفی در ایران)». نشریه وقف میراث جاویدان، ش ۹۴، صص ۷۵-۹۰.
·         فلاندن، اوژن. (2536). سفرنامه اوژن فلاندن. به ترجمه ح. نورصادقی. تهران: اشرفی.
·         فلور، ویلم. (1386). سلامت مردم در ایران. به ترجمه ا. نبی‌پور. تهران: بی‌نا.
·         کریمان، حسین. (1355). تهران در گذشته و حال. تهران: دانشگاه ملی.
·         کسروی، احمد. (1385). تاریخ مشروطه ایران. تهران: امیرکبیر.
·         کشاورز، محمد(1388). انگیزه های واقفان در شهر تهران، میراث جاودان ، سال هفدهم شماره 68، صص100- 109
·         کیهان، مسعود. (1310). جغرافیای مفصل ایران. تهران: چاپخانه مجلس.
·         محقق‌حلی، نجم­الدین جعفر. (1403ه.ق). شرایع السلام الحلال و الحرام. تهران: انتشارات استقلال.
·         مرتضوی، مرضیه. (1391). «وقف‌نامه‌ای از آقا مهدی ملک­الّتجار»، نشریه وقف میراث جاویدان، ش 79-80، صص 207-216.
·         مرتضوی، مرضیه. (1392). «وقفنامۀ قنات حسینیۀ‌ تهران»، نشریه وقف میراث جاویدان، ش 84، صص 127-136.
·         ورنر، کریستف. (1378). «زنان واقف در تهران عهد قاجار»، فصلنامه وقف میراث جاویدان، ش 28، صص 115-122.