انجمن علمی تحقیق و تصحیح نسخه های خطی ایران دوفصلنامه علمی مطالعات و پژوهش های سندشناسی 3116-0492 1 1 2026 03 21 Studying the Codicology and Bibliographic Content of Manuscripts with Bayaz Structure in the Qajar Period (Case study: Nlai Library) بررسی محتوای نسخه شناسی و کتابشناسی نسخه های خطی با ساختار بیاض در دورۀ قاجار ( مطالعه موردی: کتابخانه ملی ) 51 75 242112 10.22034/dpr.2026.242112 FA ساجده سالمی دانش آموخته کارشناسی ارشد ایرانشناسی گرایش نسخه‌شناسی. بنیاد ایرانشناسی. دانشگاه شهید بهشتی. تهران. ایران. 0009-0001-7644-595X Journal Article 2025 01 27 Objectives: Our goal in this research is to examine the Codicology and bibliographic elements of Qajar Bayaz, as well as to examine the most frequent content-related elements in the structure of the Qajar Bayaz under study. <br>Research Method: The method of this research is a descriptive-survey method with qualitative content analysis.<br>Achievements of the article: Among the 39 manuscripts with Bayaz structure and with the date of writing of the Qajar period, most of them are without an author and all of them are without a date of writing. And the subject of supplication has the most frequency among other subjects. Most of these Bayazes have no scribe and place of writing and their covers are often leather with tīmāj and without decoration. Also, in these Bayazes, the broken Nastaliq script is the most frequent compared to other scripts. And most of the time, their paper type is foreign. Most of the Bayaz are in the form of various materials collected from several sources or simply writings, and they were mainly in the form of booklets that accompanied the person on a journey, part of which was left without writing, to complete it during the journeys, and their content was diverse and varied. Because the Bayaz were mainly in the form of booklets that accompanied the person on a journey, and the use of Timaj covers was more widely used than other leather covers due to its flexibility, abundance, cheapness, and availability, they were not decorated. The use of Farangi paper was more widely used due to the prevalence of this type of paper in this period and its availability. The use of the Nastaliq script in these Bayaz was more widespread due to the position of this type of script in the Qajar period. اهداف : بررسی عناصر نسخه شناسی و کتابشناسی بیاض های دورۀ قاجار و نیز بررسی بیشترین فراوانی مربوط به محتوا ، در ساختار بیاض های قاجار مورد تحقیق می باشد.<br>روش‌تحقیق: روش این تحقیق پیمایشی – توصیفی همراه با تحلیل کیفی محتواست. در این روش ابتدا نسخه های جامعه آماری به روش پیمایشی جستجو شده، سپس عناصر کدشناسی آن ها تشریح می شود. <br>دستاورد های مقاله : از میان 39 نسخه خطی با ساختار بیاض و با تاریخ کتابت دوره قاجار، اکثراً بدون مؤلف و همگی بدون تاریخ تألیف می باشند. و موضوع ادعیهُ بیشترین فراوانی را در بین سایر موضوعات داشته است. اغلب این بیاض ها بدون کاتب و محل کتابت و جلدشان اغلب چرم تیماج و بدون تزئین می باشند. و همچنین در این بیاض ها ، خط شکسته نستعلیق بیشترین فراوانی را نسبت به سایر خط‌ها داراست. و اکثراً نیز نوع کاغذ شان فرنگی است. غالب بیاض‌ها به صورت مطالب مختلف گردآوری شده از چند منبع یا صرفاً کتابت هستند و آن هم عمدتاً به شکل کتابچه هایی همراه شخص در سفر بوده که بخشی از آن را بدون نوشته می گذاشتند، تا در سفرها آن را تکمیل کنند و محتوای آنها متنوع و مطالب مختلف بوده است. چون بیاض‌ها عمدتًا به صورت کتابچه هایی همراه شخص در سفر بوده اند و استفاده از جلد تیماج به دلیل انعطاف پذیری، فراوانی، ارزانی و در دسترس بودن نسبت به سایر جلد های چرمی بیشتر مورد استفاده قرارمی گرفته، در آنها تزئینات بکار نرفته است. استفاده از کاغذ فرنگی به علت رواج این نوع کاغذ در این دوره و در دسترس بودن آن بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است. استفاده بیشتر از خط شکسته نستعلیق در این بیاض‌ها به جهت جایگاه این نوع خط در دورۀ قاجار بوده است. https://www.sanadshenasi.ir/article_242112_09b10e3aabce9cd706e08674497defd5.pdf