انجمن علمی تحقیق و تصحیح نسخه های خطی ایران دوفصلنامه علمی مطالعات و پژوهش های سندشناسی 3116-0492 1 1 2026 03 21 Mirza Hossein Khan Kasmai's Affiliation with the Jungle Movement: A Study Based on Documents from the Ministry of Foreign Affairs میرزا حسین خان کسمائی و پیوستنش به نهضت جنگل بر پایه اسناد وزارت خارجه 28 50 242111 10.22034/dpr.2026.242111 FA بابک روح الامینی دانش آموخته دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی. دانشگاه تربیت مدرس. تهران. ایران. 0009-0008-7135-7767 Journal Article 2025 02 21 Joining and participating in the Jungle Movement was the final stage of Mirza Hossein Khan Kasmaei's political life. Mirza Hossein Khan Kasmaei, one of the pioneers of constitutionalist activities in Gilan, joined the ranks of constitutionalists from the very beginning. He played a significant role in the Gilan Revolution and the capture of the Rasht Governorate. Following the Russian Ultimatum, he was forced to leave Gilan and emigrate to France. Historical sources that address the events of the Jungle Movement refer to Mirza Hossein Khan Kasmaei as one of Mirza Kouchek Khan's companions. The present article aims to determine the exact time of Mirza Hossein Khan Kasmaei's presence and his joining of the Jungle Movement by examining archival documents and evidence through historical methodology. The obtained results indicate that, contrary to the assertions of some sources, Mirza Hossein Khan had joined this movement from its early days and was present alongside Mirza Kouchek Khan. پیوستن و فعالیت در نهضت جنگل آخرین مرحله از زندگانی سیاسی میرزا حسین خان کسمائی بود. میرزا حسین خان کسمائی که یکی از پیشگامان فعالیت‌های مشروطه‌خواهی در گیلان بود. از همان ابتدا به صف مشروطه‌خواهان پیوست. وی نقش مهمی در انقلاب گیلان و فتح دارالحکومه رشت داشت. پس از جریان اولتیماتوم روس‌ها مجبور به ترک گیلان و مهاجرت به فرانسه شد. منابع تاریخی آنجا که به وقایع نهضت جنگل می‌پردازند از میرزا حسین خان کسمائی به منزله یکی از همراهان میرزا کوچک خان یاد کرده‌اند. هدف نوشتار حاضر این است که با بررسی اسناد و مدارک آرشیوی و با روش تاریخی زمان دقیق حضور میرزا حسین خان کسمائی و پیوستنش به نهضت جنگل را مشخص کند. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که بر خلاف اذعان برخی از منابع میرزا حسین خان از همان اوان نهضت جنگل به این جنبش پیوسته و در کنار میرزا کوچک خان حضور داشته است. https://www.sanadshenasi.ir/article_242111_e95e3e3068792121f0af097f711f43c5.pdf